Een stad voor wie er woont en komt
Een stad is er om de mensen te dienen die er wonen, werken en samenkomen. Vandaag wordt stedelijk vastgoed vaak anders bekeken: als een plek om kapitaal te maken of te parkeren. Prijzen stijgen niet omdat gebouwen beter worden, maar omdat er geld naar de stad stroomt dat rendement zoekt. Wie er woont of werkt, betaalt de rekening.
Een emmer die lekt als een zeef
Neem een kunstenorganisatie of een sociaal project. Het draait op steun: publiek geld, giften, eigen inkomsten. Een groot deel daarvan gaat naar huur. Stijgt die huur zonder dat de plek beter wordt, dan steun je niet langer het werk, maar de eigenaar. Het geld loopt door de gaten weg, de markt in. Bij wonen is het niet anders: steun aan huurders komt via de huurprijs vaak bij de verhuurder terecht.
Minder steun, grotere gaten
In Brussel en daarbuiten investeren overheden steeds minder in cultuur en sociaal werk. Tegelijk stijgen de vastgoedprijzen elk jaar. Dezelfde activiteit kost elk jaar meer. Met minder steun en grotere gaten loopt de emmer leeg: organisaties en bewoners worden uit het centrum geduwd, of uit de stad.
Het gat dat je niet ziet: de verkoop
Er is nog een gat, en dat zie je pas wanneer het te laat is. Ook wie huurt, investeert vaak in een plek: subsidies voor de inrichting, renovaties, jaren werk, de betekenis die een plek opbouwt in een buurt. Wordt het gebouw verkocht, dan gaat dat allemaal mee. Het blijft bij de eigenaar, en de organisatie of de bewoners moeten opnieuw beginnen.
Het lek kan stoppen
De gaten dichten, voorgoed. Een plek die eigendom is ten dienste van de missie of van de bewoners, vraagt een kostendekkende huur in plaats van een marktprijs. Een slot, zoals erfpacht of een Community Land Trust, zorgt ervoor dat de grond ook later niet meer op de markt komt. Huursubsidies lekken elke maand weg. Kapitaal dat in een plek geïnvesteerd wordt, blijft. Zo werkt CoBHa voor coöperatief wonen.
Een ander soort kapitaal. Een banklening vraagt rente en een strak aflossingsschema. Geduldig en coöperatief kapitaal wordt traag of nooit terugbetaald, het dividend is beperkt, en wat terugvloeit gaat naar mensen uit de eigen gemeenschap. Denk aan Ercoland of Fair Ground Brussels.
Ontzorgen. Een kunstenorganisatie of een groep bewoners hoeft geen vastgoedexpert te worden. Iemand moet de structuur opzetten, de financiering rond krijgen en het project mee opvolgen, zodat zij hun werk kunnen doen, zoals bij Globe Aroma en Valkerij.
Een stad die haar ruimte deelt
Elke plek die uit de markt gehaald wordt, blijft toegankelijk, ook voor wie na ons komt. Zo groeit stap voor stap een gedeelde voorraad aan betaalbare ruimte voor cultuur, zorg, ontmoeting en wonen. Die ruimte hangt dan niet af van wie het meeste biedt, maar van wat de stad nodig heeft.
Spreekt dit je aan? Stuur een mail.
Hou ruimte toegankelijk. Voorgoed.
